Od FOMO do JOMO – jak odzyskać kontrolę nad uwagą i przestać żyć w ciągłym lęku przed pominięciem? Praktyczny przewodnik po higienie cyfrowej inspirowany książką „Offline. Jak odnaleźć równowagę w cyfrowym świecie”.
Wprowadzenie
Wyobraź sobie zwykły wieczór.
Siedzisz wygodnie na kanapie. Wreszcie masz chwilę dla siebie. Dzień był długi. Teoretycznie powinieneś odpoczywać.
Ale zamiast spokoju pojawia się niepokój.
Sięgasz po telefon.
Przeglądasz Facebooka.
Potem Instagrama.
Potem TikToka.
Znajomi są na wakacjach.
Ktoś właśnie kupił nowy samochód.
Ktoś inny świętuje sukces zawodowy.
Jeszcze ktoś publikuje zdjęcia z ekskluzywnego wydarzenia.
Nagle masz wrażenie, że wszyscy żyją ciekawiej niż Ty.
Że coś Cię omija.
Że gdzieś dzieje się coś ważnego, a Ciebie tam nie ma.
Właśnie tak działa FOMO.
To jedno z najbardziej charakterystycznych zjawisk ery cyfrowej.
Paradoksalnie im bardziej jesteśmy połączeni ze światem, tym częściej odczuwamy lęk, że coś nas omija.
Coraz więcej psychologów zwraca jednak uwagę na zupełnie nowy trend.
JOMO.
Joy of Missing Out.
Radość z bycia poza zasięgiem.
Radość z tego, że nie musisz wiedzieć wszystkiego.
Nie musisz być wszędzie.
Nie musisz uczestniczyć we wszystkim.
To właśnie przejście od FOMO do JOMO może stać się jednym z najważniejszych kroków w odzyskiwaniu równowagi psychicznej w cyfrowym świecie.
Czym jest FOMO i dlaczego stało się problemem XXI wieku?
FOMO – lęk przed tym, że coś Cię ominie
Termin FOMO (Fear of Missing Out) został spopularyzowany przez amerykańskiego stratega marketingowego Dan Herman.
Opisuje on lęk związany z przekonaniem, że inni ludzie przeżywają coś bardziej wartościowego, ekscytującego lub ważnego niż my.
Jeszcze kilkadziesiąt lat temu człowiek porównywał się głównie z najbliższym otoczeniem.
Dziś porównujemy się z tysiącami ludzi każdego dnia.
Media społecznościowe sprawiły, że nieustannie obserwujemy cudze sukcesy, podróże, relacje i osiągnięcia.
Problem polega na tym, że oglądamy wyłącznie najlepsze fragmenty ich życia.
Porównujemy więc swoją codzienność do czyjejś starannie wyselekcjonowanej rzeczywistości.
Dlaczego media społecznościowe wzmacniają FOMO?
Platformy społecznościowe zostały zaprojektowane tak, aby utrzymywać naszą uwagę jak najdłużej.
Algorytmy nie pokazują przeciętności.
Pokazują emocje.
Pokazują sukces.
Pokazują rzeczy, które wywołują reakcję.
To sprawia, że użytkownik nieustannie otrzymuje sygnały sugerujące, że inni ludzie robią coś ciekawszego.
Powstaje poczucie niedosytu.
Przekonanie, że gdzieś istnieje lepsza opcja.
Lepsze wydarzenie.
Lepsza okazja.
Lepsze życie.
Badania naukowe nad FOMO
Jedne z najbardziej znanych badań nad FOMO przeprowadził zespół psychologów pod kierownictwem Andrew K. Przybylski.
Wyniki opublikowane w 2013 roku wykazały, że osoby odczuwające silniejsze FOMO częściej korzystają z mediów społecznościowych, mają niższy poziom satysfakcji z życia oraz częściej doświadczają negatywnych emocji.
Badacze zauważyli również, że FOMO wiąże się z trudnością przeżywania chwili obecnej.
Człowiek zamiast koncentrować się na tym, co robi teraz, nieustannie myśli o tym, co może go ominąć.
To z kolei prowadzi do chronicznego rozproszenia uwagi.
Jak FOMO wpływa na zdrowie psychiczne?
Ciągłe porównywanie się do innych
Jednym z najgroźniejszych skutków FOMO jest nieustanne porównywanie się do innych ludzi.
Każde zdjęcie wakacji.
Każdy sukces zawodowy.
Każdy nowy zakup.
Staje się materiałem do porównań.
Problem polega na tym, że porównujemy swoją codzienność do czyjejś reklamy.
W efekcie zaczynamy dostrzegać przede wszystkim własne braki.
A to prowadzi do frustracji i obniżenia poczucia własnej wartości.
FOMO a stres i przebodźcowanie
Badania prowadzone przez University of Essex oraz inne ośrodki akademickie pokazują, że częste korzystanie z mediów społecznościowych może zwiększać poziom stresu i napięcia psychicznego.
Mózg nieustannie przetwarza nowe informacje.
Nowe zdjęcia.
Nowe wiadomości.
Nowe wydarzenia.
Nowe porównania.
Organizm nie otrzymuje czasu na regenerację.
Powstaje stan ciągłej gotowości.
Utrata umiejętności bycia tu i teraz
Największym kosztem FOMO jest utrata chwili obecnej.
Jesteś na spacerze.
Ale sprawdzasz telefon.
Jesteś na spotkaniu z rodziną.
Ale myślisz o tym, co dzieje się w mediach społecznościowych.
Jesteś na wakacjach.
Ale bardziej interesuje Cię publikowanie zdjęć niż samo przeżywanie doświadczenia.
FOMO sprawia, że życie zaczyna być obserwowane zamiast przeżywane.
JOMO – nowa odpowiedź na cyfrowe przeciążenie
Czym jest Joy of Missing Out?
JOMO oznacza Joy of Missing Out.
To świadoma zgoda na to, że nie musisz uczestniczyć we wszystkim.
Nie musisz znać każdej wiadomości.
Nie musisz reagować na każde powiadomienie.
Nie musisz być stale online.
JOMO nie oznacza izolacji.
Nie oznacza rezygnacji z technologii.
Oznacza odzyskanie wolności wyboru.
Dlaczego cisza stała się luksusem?
Jeszcze kilkanaście lat temu cisza była czymś naturalnym.
Dziś stała się rzadkim doświadczeniem.
Telefon towarzyszy nam od przebudzenia do zaśnięcia.
Powiadomienia wypełniają każdą wolną chwilę.
Mózg niemal nigdy nie pozostaje sam ze sobą.
Tymczasem właśnie w ciszy rodzi się kreatywność.
W ciszy odpoczywa układ nerwowy.
W ciszy odzyskujemy kontakt ze sobą.
Jak wygląda życie w duchu JOMO?
Osoba żyjąca zgodnie z ideą JOMO nie czuje potrzeby sprawdzania telefonu co kilka minut.
Potrafi świadomie wyłączyć powiadomienia.
Potrafi spędzić wieczór bez mediów społecznościowych.
Potrafi być obecna.
Najważniejsze jest jednak to, że nie odczuwa z tego powodu straty.
Przeciwnie.
Odczuwa ulgę.
Od FOMO do JOMO – jak przejść tę drogę?
Zaakceptuj, że nie możesz być wszędzie
Jednym z największych źródeł spokoju jest zaakceptowanie prostego faktu.
Nie jesteś w stanie uczestniczyć we wszystkim.
Nie przeczytasz wszystkich książek.
Nie obejrzysz wszystkich filmów.
Nie pojedziesz we wszystkie miejsca.
I to jest w porządku.
Prawdziwa wolność zaczyna się wtedy, gdy przestajesz próbować nadążyć za wszystkim.
Ogranicz konsumpcję informacji
Nie każda informacja zasługuje na Twoją uwagę.
Nie każda wiadomość jest ważna.
Nie każde powiadomienie wymaga reakcji.
Im mniej przypadkowych informacji trafia do Twojego umysłu, tym więcej przestrzeni pozostaje na rzeczy naprawdę istotne.
To właśnie jeden z fundamentów higieny cyfrowej.
Naucz się czerpać radość z bycia offline
To najtrudniejszy etap.
Na początku pojawia się niepokój.
Poczucie, że coś tracisz.
Ale z czasem odkrywasz coś niezwykle wartościowego.
Spokój.
Uważność.
Ciszę.
I właśnie wtedy zaczyna się JOMO.
Książka „Offline. Jak odnaleźć równowagę w cyfrowym świecie” jako przewodnik od FOMO do JOMO
Dlaczego napisałem tę książkę?
Pisząc książkę „Offline. Jak odnaleźć równowagę w cyfrowym świecie”, obserwowałem problem, który dotyka coraz większej liczby ludzi.
Nie chodziło tylko o uzależnienie od telefonu.
Chodziło o utratę uwagi.
Utratę spokoju.
Utratę zdolności bycia obecnym.
Coraz więcej osób żyje w stanie ciągłego FOMO.
Nieustannie sprawdza ekran.
Nieustannie szuka kolejnej informacji.
Nieustannie obawia się, że coś je ominie.
Jak książka pomaga odzyskać równowagę?
Książka nie zachęca do porzucenia technologii.
Pokazuje natomiast, jak korzystać z niej świadomie.
Jak odzyskać koncentrację.
Jak ograniczyć przebodźcowanie.
Jak budować zdrowe relacje z ekranami.
To praktyczny przewodnik prowadzący czytelnika od cyfrowego chaosu do większego spokoju.
JOMO jako jeden z celów higieny cyfrowej
W pewnym sensie cała higiena cyfrowa prowadzi właśnie do JOMO.
Do momentu, w którym nie czujesz już przymusu ciągłego sprawdzania telefonu.
Do momentu, w którym cisza przestaje być niewygodna.
Do momentu, w którym obecność staje się ważniejsza niż kolejne powiadomienie.
To właśnie wtedy odzyskujemy coś bezcennego.
Siebie.
Podsumowanie
FOMO sprawia, że nieustannie patrzymy na życie innych ludzi.
JOMO pozwala wrócić do własnego życia.
FOMO rodzi niepokój.
JOMO przynosi spokój.
FOMO każe nam być wszędzie.
JOMO przypomina, że wystarczy być tu i teraz.
W świecie, który każdego dnia walczy o Twoją uwagę, największym aktem odwagi może być odłożenie telefonu.
Zamknięcie aplikacji.
I odkrycie, że cisza nie jest pustką.
Cisza jest przestrzenią, w której odzyskujemy siebie.
